định hướng 

      Tam nguyệt san              

                               

Số 53 Ma Thu 2008

 

 

Muc luc

 

nh Hng

 

Alexandre Soljenitsyne, chng nhan cua lng tri

Nguyen Van Thanh

Bao dung trong Van Hoa va Huyen S Viet Nam  

Thai Cong Tung

Sinh thai hoc di goc nhn cua Tam giao: Nho, Phat, Lao

Tran Van Toan

May nguyen tac ve khoa hoc con ngi

Nguyen Cuc

Non Ngoc Tran ien Hon Chen

Pham Cao Dng

Sau hn na the ky: Nen nhn Tran Trong Kim va chnh phu cua ong nh the nao?

Nguyen Ly-Tng

Sai Gon sau Hiep nh Geneve (20.7.1954) va hien tai

Ngo Kim-Khoi

Trng Cao-ang My-thuat ong-dng (1925-1945)

Ton That Trnh

Trong cao su thien nhien

Hoi Khoa hoc va Ky thuat Viet Nam

Gop y vi TS Nguyen Van Tuan ve van e chat mau da cam, dioxin va he qua

 

 

   

Alexandre Soljenitsyne,

 chứng nhn của lương tri

 

Định Hướng

 

 

 

Cc nền văn minh v cc thể chế chnh trị rồi cũng qua đi với thời gian; nhưng nhn tnh v lương tri vẫn lun tồn tại. Alexandre Soljenitsyne khng phải chỉ l một nh văn ha thức được chn l vĩnh viễn đ, nhưng cn hơn thế nũa, ng đ vươn mnh ln trn cc nh tư tưởng đương thời để đng vai tr chứng nhn cho phẩm gi v tự do đch thực của con người.

Trong cuốn Quần đảo Goulag, Alexandre Soljenitsyne, một chứng nhn v cũng l tiếng ni của lương tri trong thế kỷ 20, diễn tả phần vụ chứng nhn cho chn l để hon thnh nhn tnh qua cu ni ngắn gọn, nhưng dứt khot : Cứ cm nn trước tội c, cứ để n thấm nhập vo thn thể chng ta, cứ như thế l chng ta đang thực sự gieo rắc điều c.

Điều c nguy hại khng phải chỉ v n l c, nhưng điều c tc hại khi n được che đậy v biện minh. Điều c khng phải chỉ đng trch cứ ln quan đến kẻ gieo rắc sự c, nhưng cn do kẻ bao che n. Năm 1974, trước khi bị trục xuất khỏi qu hương để ko l 20 năm lưu đy trn đất khch, Soljenitsyne đ gởi ra một thng điệp tối hậu khng những cho người Nga m cn cho cả nhn loại: Cha kha đơn giản v  dễ tm nhất cho việc giải phng m cho đến nay chng ta cố lờ đi chnh l đừng để c nhn mnh tham dự vo sự dối tr.1

Chnh v l pht ngn của tiếng ni lương tri, tiếng ni khng thuộc về một nn văn minh no, một thể chế chnh trị no, nn Soljenitsyne khng chỉ dừng lại ở khung Trời Đng cộng sản kinh hong để c thể cm nn trước tai họa của Phương Ty v hồn đang qun  lng chiều su tm linh của nhn tnh. Năm 1978, khi vừa đến tỵ nạn tại Hoa Kỳ, Soljenitsyne đ lm sửng sốt ngay cả những người i mộ ng trong đại giảng đường Đại học Harvard bằng những lời cảnh bo nặng nề dnh cho một x hội duy vật, c nhn chủ nghĩa, thiếu nền tảng v sức mạnh đạo đức. Theo ng, Phương  Ty ấy đang lẫn lộn ti vật với Thiện hảo, tiền ti thay cho ha hợp, hưởng thụ thay cho hạnh phc.

Alexandre Soljenitsyne khng phải chỉ l một đại văn ho của nước Nga, một cy bt sắc bn đ chặt đứt rễ cy nui sống một chế độ phi nhn, nhưng hơn thế nữa, ng cn l nh tư tưởng tin tri, pht ngn cho Lời mun thủa thắp sng nghĩa su kn của nhn tnh. Nh sử học chuyn khoa về nước Nga v cũng l tổng thư k của Hn Lm Viện Php quốc, nữ văn sĩ Hlne Carrre d'Encausse, đ nhận định về nh tư tưởng ngoại hạng nầy khi hay tin ng tạ thế trong đm tối chủ nhật 3 rạng sng ngy thứ hai 4 thng 8 năm nay rằng: Điều đng lưu l, cng với cung cch rất Nga, Alexandre Soljenitsyne l hiện thn cho kha cạnh đạo đức con người đối diện với gng cm của một chế độ độc ti. Cng trnh sng tc to lớn của ng, nguồi cảm hứng thi ca của ng gần với văn ho  Tolstoi, cn về chiều su tư tưởng ng đứng ngang hng với Dostoievski. Đối với ng, chnh con người mới l điều đng được lưu , phẩm gi con người trn tất cả.2

Qua kinh nghiệm sống của từng c nhn v tập thể, cũng như người Nga, người Việt đồng cảm được sứ điệp về nhn phẩm v tự do m Soljenitsyne suốt đời tranh đấu v rao giảng. Nhưng bao giờ chn l v ước mơ đ trở thnh hiện thực trn qu hương Việt Nam?

 

Định Hướng

 

______________________________________________________________________

1  A. Soljenitsyne, Les droits de l'crivain, Paris, Seuil, 1974, p.44

2  Cf. Le Figaro, ngy 4 thng 8 năm 2008